Hamulec służy do zmniejszania prędkości pojazdu samochodowego lub do utrzymywania go w bezruchu. Prawidłowość i skuteczność działania hamulców decydują o sprawności oraz bezpieczeństwie ruchu drogowego. Prawie we wszystkich krajach znalazło to odzwierciedlenie w przepisach drogowych, określających wymagania co do własności i skuteczności działania hamulców .
Ujmując ogólnie, zadaniem hamulców jest zmniejszenie prędkości jazdy aż do jej całkowitego wytracenia wówczas, gdy kierowca uzna za stosowne zatrzymać samochód.
Zależnie od sposobu pracy rozróżnia się następujące mechanizmy hamulcowe:
- chwilowego działania - przystosowany do działania przez krótki czas z dużą skutecznością i powodujący gwałtowne opóźnienie ruchu pojazdu, np. w niebezpiecznej sytuacji,
- ciągłego działania - ( tzw. zwalniacz ) - przystosowany do pracy przez dowolnie długi czas i powodujące umiarkowane opóźnienie ruchu pojazdu, np. podczas zjeżdżania po pochyłości,
- postojowy - przystosowany do utrzymania w bezruchu pojazdu na postoju przez nieograniczony czas, nawet na drodze o dużym pochyleniu.
Hamulce są skonstruowane tak, że kierowca może regulować chwilową skuteczność ich działania przy czym siły hamowania w zasadzie rozkładają się równomiernie na koła poszczególnych osi.
Między siłami hamowania kół osi przedniej i tylnej bywa zachowany pewien stały lub zmienny stosunek, dobrany odpowiednio do rzeczywistego statycznego lub dynamicznego obciążenia osi kół jezdnych.